ریاست | آموزش | ارتباطات و بین الملل | پژوهش | فرهنگی تربیتی | بین الملل | یادداشت | آرشیو نشریات | چندرسانه ای | پیوندها | ارتباط با ما | العربیة | ENGLISH |
صفحه اصلی ریاست آموزش ارتباطات و بین الملل پژوهش فرهنگی تربیتی بین الملل


 تاریخ: دوشنبه ١١ آذر ١٣٩٨      ساعت: ١١:٥٨        شماره خبر: ١٠٨٦٧٥          پرینت

گزارشی از نشست کرسی آزاداندیشی «رویکرد تمدن در وحدت اسلامی»

وحدت علمی، بهترین رویکرد وحدت در امت اسلامی است

نشست علمی و کرسی آزاداندیشی «رویکرد تمدن در وحدت اسلامی»، در دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برگزار شد.

به گزارش مرکز خبر و اطلاع رسانی جامعةالمصطفی، «حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی میرزایی» در نشست علمی و کرسی آزاداندیشی «رویکرد تمدن در وحدت اسلامی»، به عنوان کارشناس این نشست علمی، با بیان این که در جهان اسلام دچار واگرایی، ناسازگاری و منازعه و اختلافیم، گفت: همین مسئله وضع بغرنجی به وجود آورده است و به همین دلیل، مجال تعارف کردن را نمی‌دهد و باید با صراحت به بحث وحدت بپردازیم.

وی افزود: طراحی در همه امور مرتبط به وحدت جهان اسلام، مهم و تعیین‌کننده است، یعنی اگر در جهان اسلام تنها بخواهیم همزیستی مسالمت‌آمیز داشته باشیم، ولو این که دنبال تمدن و پیشرفت هم نباشیم، باید طرحی در این زمینه داشته باشیم تا هر کسی بتواند حرف و سخن خود را در امنیت بازگو کند و دفتر و بیان خود را داشته باشد.

عضو هیئت علمی المصطفی با ذکر این که اختلاف در ناامنی، به نزاع و درگیری و فتنه منجر خواهد شد، گفت: شهید ثانی در لبنان در مدرسه نورالدین زنکی لبنان در کنار تدریس فقه شیعه، فقه مذاهب دیگر را می‌آموخت و پس از مدتی، بر هر چهار مذهب اهل سنت علاوه بر شیعه فتوا می‌داد.

وی گفت: این پرسش وجود دارد که آیا کسانی مانند ایشان به دنبال ایجاد تمدن و دولت دینی و ... بودند؟ بعید می‌دانم حتی آیت‌الله بروجردی هم وقتی سخن از تقریب داشتند، رویکرد تمدنانه در ذهن نداشته‌اند.

حجت‌الاسلام والمسلمین میرزایی گفت: امام(ره) به دنبال همگرایی و ایجاد جهان اسلامی بودند تا بتوانند با چالش‌هایی مانند اشغال فلسطین روبه‌رو شوند؛ امام(ره) دنبال این بودند تمام جهان اسلام با همه ظرفیت‌های سیاسی و اجتماعی سرمایه خود را وسط بگذارند و جهان اسلامی درست کنند که بتواند بر چالش‌ها موفق و از وابستگی‌ها رها شوند.

وی افزود: بحث تمدن‌سازی، مقوله یکطرفه و راه یکجانبه نیست؛ مشقی نیست که کشوری آن را بنویسد یا کشوری تولید کند، بلکه حرکت تعاملی جهان اسلام است؛ تشیع به خاطر عقلانیت، علمیت و منطقی بودن و همچنین داشتن پدیده بی‌نظیر اجتهاد، ظرفیت عظیمی برای تمدن‌سازی دارد که کمتر از این ظرفیت کم‌نظیر بهره برده‌ایم.

 

تقریب با رویکرد تمدنی نمره مقبولی نگرفته است

حجت‌الاسلام والمسلمین میرزایی، در ادامه، با بیان این که ایران و مصر نقاط مشترکی دارند، بیان کرد: به نظر من، روشن‌فکران و علما، از مهم‌ترین منابع هستند؛ ظرفیت مصری که صدمیلیون مسلمان دارد، نمی‌تواند در الازهر خلاصه شود که حتی اگر بخواهند هم نمی‌توانند کار جدی در بحث تمدن‌سازی داشته باشند.

وی گفت: حکومتی و دولتی‌سازی تمام ارکان مؤسسات دینی در کشورهای اسلامی، از بزرگ‌ترین نقاط ضعف در ایجاد این رویکرد تمدنانه است؛ مؤسسات دینی اهل سنت نمی‌توانند کار جدی در پروژه تمدن‌سازی داشته باشند، زیرا وابسته به دولت‌ها هستند.

استاد حوزه بیان کرد: چند رویکرد در تمدن اسلامی باید برجسته باشد: اول این که اگر سکولار هم باشد، نتیجه آن حداقل این است که مسلمانان با هم نجنگند و یکدیگر را تیرباران نکنند؛ رویکرد دیگر در اندیشه «مالک‌بن نبی» و شاگردان ایشان است که به شدت هم مورد سفارش شهید صدر بود.

وی افزود: «بن‌نبی» در چند کتابش، از واژه «لحظة الصفّین»، یعنی مرحله صفین نام برده است؛ وی معتقد است که شیب تمدنی مسلمانان از صفین آغاز شد و نه قرن هشتم، یعنی دوره ابن‌خلدون.

 

شیب تمدنی از چه زمانی آغاز شد؟

حجت‌الاسلام والمسلمین میرزایی اظهار کرد: بن‌نبی برای تمدن اسلامی چند مرحله قائل است: ابتدا مرحله روح، که از پیامبر(ص) آغاز شد و تا صفین ادامه یافت؛ مرحله دیگر، «جاذبیات الارض» بود، یعنی توسعه و فتح مناطق دیگر و مرحله سوم هم دوره زوال بود؛ به تعبیر وی، در صفین دو مدرسه روبه‌روی هم قرار گرفتند: یکی مدرسه مدینه، که عشق به قرآن و سنت پیامبر(ص) وجود داشت و مدرسه دیگر، شام و فسادهای آن بود. بن‌نبی معتقد است که مکتب معاویه بر مکتب علی(ع) غلبه کرد و از آن جا شیب تمدنی آغاز شد.

وی تصریح کرد: از نظر بن‌نبی، تمدن مسلمانان با رخت بربستن منطق و اخلاق علوی(ع) رو به زوال رفت، گر چه علم و پیشرفت بوده است؛ بنابراین، باید مسئله اخلاق را جدی بگیریم و همراه اهل سیاست صرفاً بر طبل پیشرفت و توسعه نکوبیم، زیرا پیشرفت فاقد اخلاق، ارزشی نخواهد داشت.

استاد جامعةالمصطفی با بیان این که شیعه نتوانسته است آن گونه که انتظار جهان اسلام بود، پروژه‌های تمدنی خود را به پیش ببرد، اظهار کرد: عمدتاً هم به علت دشمنی‌ها و بروز مشکلاتی بود که از بیرون تحمیل شده است، البته اگر فرض کنیم مسئولیتی متوجه کم‌کاری‌های ما نیست.

وی افزود: واقعیت این است که رویکرد تمدنی و وحدتی با دعوت از برخی شخصیت‌ها در هر سال و آن هم با هزینه‌های فراوان نتوانسته است پروژه وحدت تمدنی را چندان به پیش ببرد؛ مدل تمدن‌سازی ایرانی‌ها بیشتر ابن خلدونی است، نه بن‌نبی؛ اندیشه بن‌نبی بسیار به شیعه نزدیک بوده است.

فعال رسانه‌ای عرصه بین‌الملل یادآورشد: بن‌نبی انسان، زمان و خاک (عناصر مادی تمدن) را مؤلفه‌های تمدن می‌داند؛ یکی از پرسش‌های اساسی در مورد این مؤلفه این است که دین در مجموعه مؤلفه‌ها وجود ندارد که همین نقد بر وی سبب شد «الفکرة الدینیه» را بنویسد و در آن بیان کرد که دین ملات، نقشه‌دهنده، ترکیب‌کننده و جهت‌دهنده به مؤلفه‌های دیگر است.

استاد جامعةالمصطفی یادآورشد: وی معتقد است تمدن بدون دین ایجاد نمی‌شود؛ تمدن نیازمند هستی‌شناسی، انسان‌شناسی، غایت‌شناسی و... است و این مقولات بر عهده دین است؛ بنابراین، هر قدر تمدن مبتنی بر دین سالم‌تر، اجتهادمدارتر، آزاداندیش‌تر و عقلانی‌تر باشد، بقا و ماندگاری آن هم بیشتر خواهد بود.

حجت‌الاسلام والمسلمین میرزایی با بیان این که باید میان امت‌های اسلامی وحدت علمی ایجاد کنیم که لازمه آن پرهیز از درگیری و روآوردن به تعامل است، افزود: این کاری است که بزرگانی مانند شهید ثانی و شهید صدر در آثارشان داشتند. امروز هم تقویت اجتهاد در این مسئله مؤثر است، زیرا برخی اجتهادها اجازه تنفس به اجتهادات دیگر را نمی‌دهد؛ برای نمونه، اگر دوره شیخ طوسی و شیخ مفید را با دوره کنونی مقایسه کنیم، می‌بینیم بر مذاهب دیگر و آرای آنان سیطره علمی داشتند، زیرا مفید و شیخ طوسی توجه زیادی به فتاوا و آرای مذاهب دیگر داشتند و به پنج مذهب فتوا می‌دادند، در حالی که مراجع کنونی عمدتاً ناظر به فتاوای شیعه هستند.

 

تبلیغ بر جهاد اواویت دارد

وی بیان کرد: اصل اسلام اجتهادپذیر نیست، زیرا اجتهاد برای فروع است. معتقدم فروپاشی تمدن اسلامی به خاطر نسیان و زمین گذاشتن اصل اخلاق و فقه بوده است و نه نقص در اجتهاد در فروع؛ برای فهم دین و تبیین و تبلیغ آن، به حرکت اجتهادی نیاز نداریم، گرچه  در هر دوره‌ای به دستگاه فقاهتی نیاز داریم.

فعال رسانه‌ای عرصه بین‌الملل تأکید کرد: وحدت علمی به معنای آن است که با وجود تعدد آرا و نظرات، مقام‌الوحدة علمی داشته باشیم. اهل سنت و شیعه در ذیل قرآن و پیامبر(ص) می‌توانند منظومه واحد و مشترک مبنایی داشته باشند.

حجت‌الاسلام والمسلمین میرزایی با بیان این که وحدت جهان اسلام برای رسیدن به تمدن اسلامی ضروری است، تصریح کرد: وحدت غیردینی نیست، ولی فرادینی است؛ بی‌تردید، کانون تفکر رهبر معظم انقلاب اسلامی(مدظله‌العالی)، فهم اسلام مبتنی بر اهل‌بیت(علیهم‌السلام) است، ولی این به معنای این نیست که داد و ستد علمی و اجتهاد عقلانی در مواجهه با تفکر اهل سنت نباشد.


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




جدیدترین اخبار

صفحه اصلی ریاست آموزش ارتباطات و بین الملل پژوهش فرهنگی تربیتی بین الملل