ریاست | آموزش | ارتباطات و بین الملل | پژوهش | فرهنگی تربیتی | بین الملل | یادداشت | آرشیو نشریات | چندرسانه ای | پیوندها | ارتباط با ما | العربیة | ENGLISH |
صفحه اصلی ریاست آموزش ارتباطات و بین الملل پژوهش فرهنگی تربیتی بین الملل


 تاریخ: سه شنبه ٢٩ تير ١٤٠٠      ساعت: ٠٩:١٤        شماره خبر: ١١٨٠٧٣          پرینت

مجتمع آموزش عالی قرآن و حدیث برگزار کرد

سومین کرسی علمی نقد کتاب «تفسیر معاصرانه قرآن»

گروه خبر: مجتمع آموزش عالی قرآن و حدیث سومین کرسی علمی نقد کتاب «تفسیر معاصرانه قرآن» را با ارائه خانم دکتر طیبی، عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان، با موضوع «جایگاه اهل‌بیت(علیهمالسلام) در تفسیر معاصرانه قرآن کریم» برگزار نمود.

در سومین کرسی علمی نقد کتاب «تفسیر معاصرانه قرآن»، که مجتمع آموزش عالی قرآن و حدیث با موضوع «جایگاه اهل‌بیت(علیهمالسلام) در تفسیر معاصرانه قرآن کریم» برگزار نمود، خانم دکتر طیبی قرآن کریم را کامل ترین و جامع ­ترین نسخه شفابخش و نسخه هدایتگری انسان دانست و تصریح کرد: قرآن ما را به استوارترین راه سعادت و رستگاری هدایت می ­کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان افزود: فهم عمیق و کامل کلام الله مجید، به پیامبر مکرم اسلام(صلی‌الله علیه و آله) و اوصیای گرانقدر ایشان اختصاص دارد. به همین دلیل، یکی از قواعد تفسیر کلام الله مجید، مراجعه و بهره‌مندی از سنت پیامبر اکرم(صلی‌الله علیه و آله) و ائمه معصوم(علیهمالسلام) است که به تشریح احکام و تفسیر معارف و رفع ابهام از موارد مبهم و معانی سربسته کلام الله مجید می‌پردازند.

وی، با اشاره به حدیثی از امام باقر(علیه‌السلام)، که می‌فرمایند: «هیچ کس جز اوصیای الهی نمی ­توانند ادّعا کنند که همه قرآن ظاهر و باطن آن نزد آن فرد است.»، اظهار داشت: از مولی الموحدین علی بن ابی‌طالب(علیه‌السلام) هم نقل شده است که قسمتی از قرآن را هیچ کس جز خداوند متعال، فرشتگان و راسخان در علم نمی‌توانند بفهمند.

خانم دکتر طیبی، با بیان اینکه سخن پیامبر مکرم اسلام(صلی‌الله علیه و آله) در شرح آیات قرآن، حجت است و این حجیت به متشابهات و اسرار کلام الله و تأویلات آن اختصاص ندارد، بیان کرد: از نظر پیروان مکتب اهل‌بیت(علیهم‌السلام)، سنت عترت معصوم پیامبر اکرم(صلی‌الله‌‌علیه‌وآله) هم عِدل قرآن و دارای اعتباری هم پای سنّت نبوی است و این اعتقاد برخاسته از رهنمودهای قرآن مجید و رسول مکرم اسلام(صلی‌الله‌علیه‌‌وآله) است.

عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان ادامه داد: بر پایه قرآن کریم و روایات معصومان(علیهمالسلام)، غیرمعصوم می تواند با تدبر و تفسیر و تلاش علمی، مرتبه ­ای از معارف و مبانی قرآن را بفهمد، ولی لازمه فهم کامل قرآن کریم، بهره­ گیری از سنت پیامبر(صلی‌الله علیه و آله) و روایات تفسیری ایشان و اهل بیت و اوصیای حضرت ختمی مرتبت است.

خانم دکتر طیبی، با اشاره به تلاش مستشرقان در فهم قرآن از قرن ۱۹م به بعد،‌ ابراز داشت: ما شاهد آثاری از مستشرقان به صورت معمولاً گزینشی در تفسیر کلام الله مجید هستیم، ولی از بین آثاری که در دوره اخیر منتشر شده است، «تفسیر معاصرانه قرآن کریم»، نوشته سیدحسین نصر و همکارانش بیشتر خودنمایی می­ کند.

وی، در ادامه، از برخی از نقایصی سخن گفت که در آثار مستشرقان  در حوزه تفسیر قرآن وجود دارد و بیان کرد: اثر سیدحسین نصر و شاگردان مسلمان امریکایی وی، نخستین تفسیر مستقل قرآن کریم است که ترجمه فارسی آن در بازار وجود دارد و جلد دوم آن هم اخیراً منتشر شده است. این تفسیر با بهره­ گیری از تفاسیر مفسران نخستین و روش تفسیر قرآن به قرآن، برخورداری از رویکردی عرفانی و سنت گرا در تفسیر آیات وحی در انتقال پیام الهی، تدوین فضای فکری مسلمانان گذشته و زدودن این تصور که مسلمانان فهمی متعصبانه و کورکورانه از فهم قرآن دارند، می‌کوشد فهم و نگاه غلط و نادرست را از مسلمانان دور کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان، ضمن تأکید بر اینکه لازم است جایگاه اهل­ بیت عصمت و طهارت(علیهمالسلام) و روایات تفسیری آنها در تفسیر معاصرانه قرآن کریم مشخص شود، با بیان اینکه زبان اصلی این کتاب، انگلیسی است، خاطرنشان ساخت: نویسنده در این تفسیر، از ۳۴ تفسیر اهل­ سنت استفاده کرده و در کنار آن، از شش تفسیر شیعی هم بهره برده است.

وی ادامه داد: برخلاف ادعای نویسنده، که بیان می دارد در تدوین این کتاب، از تفاسیر تخصصی بهره برده است، این تفسیر عصاره­ای از تفاسیر سنتی اهل سنت است و متأسفانه از منابع و مصادر معتبر روایی و تفاسیر روایی شیعه بسیار کم بهره است؛ از این رو، به نظر می‌رسد این تفسیر در ورطه تفسیر به رأی گرفتار شده است.

خانم دکتر طیبی، در ادامه، به فضائل و مقامات اهل‌بیت(علیهمالسلام) اشاره کرد و اظهار داشت: بیشتر مطالب این تفسیر، مبتنی بر تفاسیر طبری، ابن کثیر، فخر رازی، قرطبی، ثعالبی و برخی از تفاسیر باطنی است و متأسفانه از دریای بیکران روایات اهل­ بیت(علیهمالسلام) و بیان فضائل و کرامات مولی الموحدین علی بن ابی طالب(علیه‌السلام) و خاندان عصمت و طهارت کم ­بهره و کم ­نصیب است و همین مسئله سبب شده است این تفسیر، غیرجامع و شاید بتوانیم بگوییم سطحی به نظر برسد. این تفسیر در بسیاری از فرازها، عیناً عبارات تفسیر طبری و دیدگاه فخر رازی را نقل قول می­ کند و در واقع هیچ تحلیلی در اختیار خوانندگان قرار نمی ­دهد.

عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان افزود: اگر دکتر نصر از منابع سنتی و روایی اهل­ سنت بهره گرفته است، چرا شاهد بهره­ مندی از منابعی مانند شواهد التنزیل و حاکم حسکانی نیستیم که نزد رجالیون تکریم و تعظیم شده­ اند و به فضائل اهل­ بیت(علیهمالسلام) اشاره گردیده است؟

وی، با بیان اینکه نویسنده این تفسیر به قدسی، وحیانی و غیر بشری بودن کلام الله مجید اشاره می‌‌کند و حدیث ثقلین را حدیثی معروف می‌داند، بیان کرد: وی در سایر موارد مانند آیه مباهله، در ذیل آیه، که یکی از مهم ترین و کلیدی ترین آیات و مسلمات نزد شیعه و اهل سنت است، ذکر می­ کند که بر طبق برخی روایات، علی، همسر فاطمه و پسرعموی پیامبر(صلی‌الله علیه و آله) هم جزو آنها بود و به همین میزان بسنده می­ کند.

خانم دکتر طیبی ادامه داد: این مطلب از نویسنده، با توجه به مقدمه بسیار وزینی که در آن، از ایجاد انگیزه در مخاطب شیعه و اهل­ سنت خبر داده است، تعجب‌آور است. در این تفسیر، شاهد هستیم که گاهی به روایات بسیار ضعیف به تفصیل اشاره می شود، ولی در ذیل آیه­ ای مانند آیه مباهله، فقط به ذکر همین روایت بسنده می­ کند و از ذکر روایات اهل‌بیت(علیهم‌السلام) و همچنین روایاتی که در خصوص واژه «أنفسنا» و واژه «أبناءنا» خودداری می‌نماید، به رغم اینکه آقای نصر بارها به قول مفسرانی مانند فخر رازی، که منتقد جدی عقاید شیعه هستند، استناد می­ کند و حتی جمع­ بندی اقوال را مبتنی بر تفسیر فخر رازی آورده است، چه اینکه فخر رازی در ذیل آیه مباهله اشاره و تأکید می‌نماید که آیه مباهله، در فضائل اهل ­بیت عصمت و طهارت(علیهمالسلام) است و دلالت دارد بر اینکه حسن(علیه‌السلام) و حسین(علیه‌السلام)، پسران پیامبر(صلی‌الله علیه و آله) هستند، ولی آقای نصر این مباحث را به تفصیل نمی­ آورد.

عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان، با اشاره به برخی کاستی‌ها در این تفسیر در حوزه روایات تفسیری اهل‌بیت(علیهمالسلام)، اظهار داشت: در تفسیر معاصرانه قرآن کریم بین روایات اهل­ بیت(علیهمالسلام) با روایات دیگر صحابه و تابعان هیچ تفاوتی قائل نشده است و روایات اهل‌بیت(علیهمالسلام) در ردیف روایات دیگر صحابه و تابعان قرار گرفته­ است. از سوی دیگر، از افراد و تابعانی مانند حسن بصری را جزو مفسرانی سنتی و نخست می داند، ولی شاهد روایات انگشت شماری از امام حسن، امام حسین، امام سجاد، امام باقر و امام صادق(علیهمالسلام) هستیم، در حالی که جایگاه روایات خاندان اهل­ بیت عصمت و طهارت(علیهمالسلام) برای فهم معانی و تبیین مقاصد والای آیات وحی بر کسی پوشیده نیست.

وی، با اشاره به بردن نام اهل‌بیت(علیهمالسلام) بدون به کار بردن لقب «امام» برای ایشان، ابراز کرد: در تفاسیری مانند تفسیر میبدی شاهدیم که از حضرات معصوم(علیهمالسلام) با احترام بسیار بالا یاد شده است. از سوی دیگر، این تفسیر هیچ­ تحلیل و تبیینی ذیل روایات اهل‌بیت(علیهمالسلام) ذکر نمی­ کند و در بیان روایات تفسیری اهل­ بیت(علیهمالسلام)، تنها به تفسیر ظاهری آیات توجه شده است.

خانم دکتر طیبی ادامه داد: افزون بر این، در این تفسیر، از روایات تفسیری اهل­ بیت(علیهمالسلام) در بواطن آیات استفاده وافی نشده است، در حالی که به استناد نظریات علامه طباطبایی، استاد نویسنده کتاب در تفسیر کلام الله مجید و در مباحث فلسفی، نمی ­توان دلالت قرآن کریم را در سطح ظاهر و بیان مفاهیم آیات خلاصه کرد، بلکه دلالت آنها علاوه بر ظاهر، در سطح باطن و علاوه بر مبطون، در سطح مصداق هم قابل پیگیری است و روایات تفسیر اهل­ بیت(علیهم‌السلام)، که دانا به تأویل هستند، نقشی بی­‌بدیل در دستیابی به معارف بلند قرآن دارد و در تفسیر معاصرانه قرآن کریم از این ظرفیت به طور شایسته استفاده نشده است.

عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان ضرورت بهره­ گیری از همه روایات اهل­ بیت(علیهمالسلام) و عدم انحصار احادیث تفسیری را از بایسته­ های تفسیری برشمرد که مورد غفلت نویسنده این تفسیر قرار گرفته است و بیان کرد: کاستی دیگر، استفاده نکردن از اخبار سیره اهل‌بیت(علیهم‌السلام) و سبک رفتاری پیامبر(صلی‌الله علیه و آله) و اهل­ بیت عصمت و طهارت(علیهمالسلام) است؛ بی‌تردید، تنها در سایه روش یادگیری و ارائه الگوی عملی می­ توان ادعا کرد که قرآن شناخته و به پیام­ های هدایتی و روشنگر آن عمل شده است که این مهم هم مورد توجه تفسیر معاصرانه قرآن کریم قرار نگرفته است و از این روایات در این زمینه غفلت شده است، در حالی که ما نیازمند بهره­ گیری از سیره عملی اسوه ­های حسنه و تربیت‌یافتگان دامان رسول خدا(صلی‌الله علیه و آله) برای فهم حقیقی کلام الله مجید هستیم.

خاطرنشان می‌شود در ادامه، حجت‌الاسلام محمدحسین محمدی، عضو هیئت علمی جامعة‌المصطفی و خانم دکتر ژیان، عضو هیئت علمی دانشگاه حضرت معصومه(‌سلام‌الله علیها) که ناقدان کرسی بودند، موارد مورد نظر خویش را تشریح کردند.

در ادامه نیز خانم طیبی به اشکالات ناقدان جلسه پاسخ داد.


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




جدیدترین اخبار

صفحه اصلی ریاست آموزش ارتباطات و بین الملل پژوهش فرهنگی تربیتی بین الملل