صفحه اصلی | آشنایی با امام جمعه | آثار | دیدارها | خطبه ها | فهرست موضوعی | جهان اسلام | جهان | یادداشت | چندرسانه ای | برگزیده ها | پیوندها | ارتباط با ما |



  چاپ        ارسال به دوست

جای خالی ترکیه در استراتژی داعش

البته این تعجبی ندارد که نام ترکیه یا دولتش در سخنان ابوبکر البغدادی، رهبر دولت داعش برده نمی شود. گویی رهبر این گروه از همان ابتدا عمد داشته ترکیه را نادیده گرفته و در تمام سخنان رسمی و تبلیغاتی اش از این کشور نامی به میان نیاورد. این نادیده گرفتن تنها در سطح سخنرانی ها نیست بلکه در واقعیت نیز دولت ترکیه تنها کشوری است که مرزهای مشترک با اراضی تحت تصرف داعش دارد اما هرگز داعش تهدیدی را علیه ترکیه مطرح نکرده است. همین مساله پرسش های زیادی را پیرامون استراتژی داعش مطرح می کند و اینکه چرا دولت ترکیه را از بقیه کشورها و دولت استثنا کرده است؟

از سوی دیگر این مساله کاملا روشن شد که ترکیه تمایلی به جنگ با داعش به صورتی گسترده ندارد و این برعکس اظهاراتی است که گاه برای مشارکت در ائتلاف بین المللی علیه داعش بیان می کند. در نبرد کوبانی  دیده شد که ترکیه پافشاری داشت که حاضر نیست تسهیلاتی را در اختیار کسانی قرار دهد که قصد دفاع از این شهر و مقابله با داعش را دارند. اقداماتی را که بعد از آن هم اتخاذ کرد چیزی از این خط مشی را عوض نمی کرد زیرا در نهایت ترکیه تحت فشارهای بین المللی مجبور شد یک گذرگاه مرزی را برای ورود دهها نفر از نیروهای پیشمرگ کرد باز کند تا در کنار نیروهایی قرار گیرند که از این  شهر حراست می کردند. حتی این امر نیز اثبات کرد که در اصل دولت ترکیه تمایلی به همکاری علیه داعش ندارد و تنها تحت فشارهای خارجی است که گاه دست به اقدامی از این دست می زند.

درکل، این مساله بارها ملاحظه شده است که تشکیلات داعش نسبت به ترکیه سکوت می کند و تمایل دارد نامی از این کشور را در تبلیغات رسانه ای خود نبرد. به بیان دیگر عدم تمایل برای دشمنی علیه همدیگر یکی از محورهای مشترک ترکیه و داعش است. از سوی دیگر داعش که برای همه نقاط جهان نقشه کشیده و کشورهای مختلفی را تهدید به تصرف می کند هرگز نسبت به ترکیه چنین طرحی یا نقشه ای را بر زبان نیاورده است. این در حالیست که داعش با ترکیه در نقاط مرزی متعددی از جمله جرابلس حلب و تل ابیض رقه مرز های مشترک دارد. همچنین این تشکیلات افتخارش این است که فلان منطقه با رهبری این گروه بیعت کرده است حال آنکه هرگز در خبرها نیامده یا ما نشنیده ایم که برای مثال «جهادی های ترکیه» به داعش پیوسته و با آن اعلام بیعت کرده باشند. این درحالیست که همگان می دانند صدها نفر از اتباع ترکیه در مناصب رهبری این گروه حضور دارند. داعش هرچند تاکنون به زبان های مختلف بیانیه هایی صادر کرده و دولت های غربی و عربی را در باره بازگشت «جهادی» ها تهدید کرده است اما هرگز بیانیه ای به زبان ترکی صادر  نکرده یا وعده بازگشت جهادی ها به این کشور را تاکنون نداده است.

خصلت پیچیده و پنهان روابط بین داعش از یک سو و سازمان اطلاعات ترکیه از سوی دیگر مانعی قوی است که اجازه پیداکردن پاسخی به این پرسش ها را نمی دهد و روشن نمی سازد که چرا ترکیه یک استثناء در استراتژی داعش به شمار می رود. چرا ترکیه تاکنون از تهدیدهای داعش در امان بوده است. این مساله زمانی مبهم و پیچیده تر می شود که برای مثال به موافقت آنکارا در آزادسازی تعدادی از گروگان هایش از چنگ داعش اشاره کنیم که تقریبا امر نادری بود. چه آزادی دیپلمات های ترکیه که در موصل به چنگ داعش افتاده بودند در ازای آزادی تعدادی از نیروهای داعش باشد و چه در ارتباط با مرقد شاه سلیمان، این ها نیز می تواند دلایل دیگری بر استثنای ترکیه در این استراتژی باشد زیرا مرقد شاه سلیمان تنها مرقدی بود که از ویرانی های داعش جان سالم بدر برد.

همه این ها نشان می دهد رابطه بین سازمان اطلاعات ترکیه و داعش سطوح مختلفی دارد. این رابطه از همکاری و ارایه تسهیلات شروع شده و به چشم پوشی عمدی و نفوذ برای هدایت داعش و تا آمادگی برای یک مرحله برخورد کشیده می شود. مرحله نخست بازکردن مرزهاست که سازمان اطلاعات ترکیه آن ها را در برابر گروه های جهادی برای رفتن به سوریه بازگذاشته است. داعش تاکنون از این سیاست بیشترین بهره را برده است. زیرا اکثر جهادی های خارجی که قصد پیوستن به داعش را دارند از مرزهای ترکیه عبور می کنند. ترکیه دراین باره نه تنها هیچ مانعی نبوده و قصد تجدید نظر در این سیاست را ندارد بلکه باوجود اینکه شورای امنیت داعش را یک گروه تروریستی معرفی کرده یا خواستار قطع کمک های تسلیحاتی و مادی شده است ترکیه به سیاست های خود در قبال این گروه ادامه می دهد.

اما درباره نفوذ سازمان اطلاعات ترکیه در تشکیلات داعش نیز می توان به حوادث سال 2013 اشاره کرد که گفته شد این سازمان از طریق ابومصعب الجزایری در این تشکیلات نفوذ کرده بود و او یکی از معاونان عمر الشیشانی از فرماندهان داعش بود. دستگاه های اطلاعاتی داعش توانستند الجزایری را بعد از خروج از یک نشست با افسران ترکیه بازداشت کنند. آنها او را متهم به جاسوسی داعش به نفع سازمان اطلاعات ترکیه کردند. اما ترکیه بلافاصله اقدام به بازداشت راکان الرمیحی سعودی تبار کرد که مقام «امیر شرعی» داعش را برعهده داشت و مسوول تحقیق از الجزایری بود. این مساله نشان دادکه به نظر سازمان اطلاعات ترکیه کسانی خطوط قرمز را رد کرده بودند. در این حادثه نیز البته نشان داده شد که اگر استثنای ترکیه نبود داعش طبق سنت همیشگی اش اقدام به اعدام تمام کسانی می کرد که ظن جاسوسی آنها می رفت. زیرا داعش بعد از این ماجرا الجزایری را آزاد کرد و او را به ترکیه فرستاد تا تمام خبرهای مربوط به او پاک شود.

تردیدی وجود ندارد که نفوذ سازمان اطلاعات ترکیه در داعش، که حادثه مربوط به الجزایری تنها مثالی ساده در این رابطه است می تواند بیانگر نشانه ای مهم باشد مبنی براینکه سازمان اطلاعات ترکیه در تصمیم گیری های خود چندان اعتمادی به داعش ندارد و حتی در مواردی ممکن است آن را خطری برای امنیت کشور خود به شمار آورد. همین امر ترکیه را برآن داشته که جانب احتیاط را نگهداشته و خود را برای مراحل بعد آماده کند. مراحلی که می تواند با عبور داعش از خطوط قرمز ترکیه شروع شود. یا اینکه این کشور چنان در معرض فشارهای بین المللی قرار بگیرد ، مثل ماجرای شارلی ایبدو در فرانسه که در آن گفته شد حیات بومدین همسر حمدی کولیبالی تروریست از طریق مرزهای ترکیه گریخته است، تا به برخورد مستقیم با داعش روی آورد.

برخی اطلاعات بدست آمده از پشت پرده داعش نیز نشان می دهد سخنانی نا آشکار بین آنها رد و بدل شده که دولت ترکیه را نیز یک دولت کافر تلقی کرده و مانند سایر دولت هایی که بر مبنای غیر اسلامی تاسیس شده اند این دولت را هم طاغوتی توصیف می کنند. یعنی دولتی که قابل اعتماد نیست و به لحاظ شرعی از منظر داعش وضعیت مشابه سایر دولت ها را دارد. با این همه این سوال همچنان مطرح است که پس چرا با این دولت مانند سایر دولت ها برخورد نمی کند؟

برخی از اصحاب رسانه نزدیک به داعش ناچار به توجیه این وضعیت خاص شده و می گویند سیاست داعش در قبال ترکیه مبتنی بر عدم جانبداری از این کشور و اتخاذ حالتی بی طرفانه نسبت به آن است زیرا در شرایط کنونی داعش این مساله را به نفع خود می بیند. اما با وجود چنین توجیهی، احتمال برخورد در آینده بین ترکیه و گروه تروریستی داعش دور از ذهن نیست. در واقع این حالت استثناء در استراتژی داعش یک امر موقتی است و تنها تا جایی ادامه خواهد داشت که منافع طرفین اقتضا کند.


١٠:٣٣ - 1394/03/17    /    شماره : ٦٣٠٦٨    /    تعداد نمایش : ١٣٥



خروج