صفحه اصلی | آشنایی با امام جمعه | آثار | دیدارها | خطبه ها | فهرست موضوعی | جهان اسلام | جهان | یادداشت | چندرسانه ای | برگزیده ها | پیوندها | ارتباط با ما |



  چاپ        ارسال به دوست

احزاب ترکیه در رینگ سیاست و تشکیل دولت
احزاب ترکیه در رینگ سیاست و تشکیل دولت

 احمد داوود اوغلو نخست وزیر ترکیه به تازگی در یک برنامه تلویزیونی ضمن اذعان به مخالفت مردم ترکیه با درخواست حزب عدالت و توسعه برای تشکیل دولت گفت که مردم با آرای خود خواستار دولت ائتلافی هستند.

به عبارت دیگر داوود اوغلو به صراحت از آمادگی حزب متبوعش برای تشکیل دولت ائتلافی با سایر احزاب پیروز در انتخابات خبر داد.

به رغم اعلام آمادگی حزب حاکم برای تشکیل دولت ائتلافی، همچنان تشکیل دولت آینده ترکیه در هاله ای از ابهام قرار دارد و پرسش هایی در این زمینه وجود دارد که باید در ابتدا بتوان با بهره گیری از شواهد از هم اکنون ضمن پاسخ دادن به این پرسش ها گزینه درست را نیز انتخاب کرد.

چهار سناریو برای تشکیل دولت در ترکیه که باید حداکثر پس از 45 روز از زمان انتخابات تشکیل شود، وجود دارد .

نخستین سناریو مخالفت رجب طیب اردوغان به عنوان شخص اول ترکیه در تشکیل دولت ائتلافی است.

اردوغان که از چند سال پیش تلاش زیادی را برای تغییر نظام پارلمانی ترکیه به نظام ریاستی آغاز کرد، پیش از انتخابات عمومی اخیر در این کشور بسیار امیدوار بود تا حزبش (حزب آک) بتواند با کسب اکثریت کرسی های مجلس به این آرزوی او جامعه عمل بپوشاند.

بر اساس قانون اساسی ترکیه، نخست وزیر در این کشور بالاترین مقام اجرایی است و رییس جمهور در بسیاری از موارد تنها یک مقام تشریفاتی به شمار می رود.

هر چند که قانون یاد شده در دوران ریاست جمهوری اردوغان تا حدودی تحت الشعاع قدرت وی قرار گرفت، ولی حذف احتمالی مقام نخست وزیری و قدرت گرفتن شخص رییس جمهور، اولویت اول اردوغان به شمار می رفت که با مشخص شدن نتایج انتخابات رویای آقای اول ترکیه در این باره تا بدین جا بر باد رفته است.

البته به نظر می رسد تحقق این سناریو با اعلام آمادگی اردوغان و حزب متبوعش برای تشکیل دولت ائتلافی تا حدود زیادی ضعیف است.

رجب طیب اردوغان رئیس جمهوری ترکیه در اولین سخنرانی خود پس از انتخابات پارلمانی این کشور، احزاب سیاسی را به همکاری برای تشکیل دولت جدید و پرهیز از منفعت طلبی حزبی دعوت کرد.

وی گفت که همه باید به آرای مردم در انتخابات احترام بگذارند.

اردوغان همچنین با اذعان به خواست مردم برای تشکیل دولت ائتلافی تصریح کرد که، هر شخص و حزبی باید با به کنار گذاشتن خودکامگی و منفعت شخصی و حزبی با حسن نیت تلاش کند که دولت جدید هر چه سریعتر تشکیل شود.

با این سخنان می توان نتیجه گرفت که سناریوی اول را باید از هم اکنون کنار گذاشت.

سناریوی دوم برگزاری انتخابات زود هنگام در ترکیه است.

این گزینه زمانی تحقق می یابد که احزاب سیاسی نتوانند تا مهلت مقرر 45 روزه به وحدت برسند و با هم در تشکیل دولت کنار بیایند.

با توجه به اینکه تشکیل دولت ائتلافی می تواند حداقل منافع گروهی احزاب تازه وارد به رینگ سیاست ترکیه را تامین کند، لذا برخلاف نظر بسیاری از ناظران، بعید به نظر می رسد احزابی مانند حزب دمکراتیک خلق ها از این موقعیت استفاده نکرده و نخواهند دستکم دو وزیر را در کابینه دولت ائتلافی داشته باشند.

اما سناریوی سومی نیز وجود دارد که بتواند مانع تشکیل دولت اعم از ائتلافی و غیره در ترکیه شود.

اگر فضای سیاسی ترکیه بنا به دلایلی از جمله مثلا گسترش ناامنی از سوی گروه های مسلح مانند پ.ک.ک و یا داعش به هم بریزد، در آن صورت ممکن است تشکیل دولت به تاخیر بیفتد.

کمتر کسی ممکن است تصور کند که گروهی مانند داعش که هم اکنون به نوعی از حمایت دولت ترکیه برخوردار است، بتواند در آینده پیمان خود را با آنکارا نقض کرده و بخشی از اسلحه خود را به سمت داخل نشانه رود.

به اعتراف بسیاری از سیاستمداران در آینده هیچ تضمینی برای رویارویی داعش با آنکارا وجود ندارد، چرا که پیمان شکنی بخشی از مانیفست گروه های تروریستی مانند داعش و النصره است.

اما گزینه چهارم تشکل دولت ائتلافی در ترکیه است که مهمترین بخش آن جایگیری احزاب پیروز در ترکیب دولت آینده در این کشور است.

به عبارت دیگر باید به انتظار نشست و نظاره کرد که کدام وزارتخانه به کدام حزب خواهد رسید.

بر این اساس دوران باقی مانده به تشکیل دولت ائتلافی از حساسترین دوران سیاسی در ترکیه است و برای همین بسیاری از کارشناسان این مقطع زمانی و آرای مکسوبه حزب عدالت و توسعه را شبیه دوران آخر حکومت حزب مام میهن به رهبری تورگوت اوزال رییس جمهوری فقید ترکیه در دهه 90 دانسته اند.

حزب مام میهن نیز در سومین دوره حاکمیت خود را از دست داد و در سراشیبی سقوط قرار گرفت.

اما پرسش اصلی اینجاست که، ائتلاف احزاب در روند تشکیل دولت ائتلافی در ترکیه چگونه خواهد بود و چه احتمالاتی در این زمینه وجود دارد.

پاسخ به این پرسش تا حدودی می تواند آینده سیاسی و ترکیب احتمالی دولت در ترکیه را مشخص کند.

نخستین احتمال این که ممکن است تشکیل دولت ائتلافی با مشارکت احزاب جمهوریخواه خلق و حرکت ملی با حمایت حزب کردی دمکراتیک خلق ها از خارج صورت گیرد.

بر اساس این فرض ممکن است حزب دمکراتیک خلق ها که برای نخستین بار توانسته به عنوان یک حزب مستقل وارد مجلس ملی ترکیه شود و سهمی برای خود در دولت آینده کسب نماید، در ائتلاف احزاب یاد شده برای تشکیل دولت به طور مستقیم مشارکت نکند، بلکه در مجلس بماند و به دولت اقلیت رای اعتماد بدهد.

البته تحقق این فرض در شرایط کنونی دور از انتظار نیست، اما با توجه به عطش کردها برای کسب کرسی های قدرت در دولت آینده ترکیه اندکی باید با شک و تردید به این موضوع نگاه کرد.

دومین فرض که به نظر می رسد بیشتر به واقعیت فضای سیاسی ترکیه نزدیک باشد، همکاری احزاب عدالت و توسعه و دمکراتیک خلق هاست.

چرا که به نظر می رسد حزب آک اگر بخواهد همچنان محور اصلی قدرت در ترکیه باقی بماند و در مقابل رقبای مخالف و قدرتمندش مانند حزب جمهوری خواه خلق به رهبری کمال قلیچدار اوغلو و حزب حرکت ملی به رهبری دولت باغچه لی دوام بیاورد، ناچار به نزدیکی با حزب دمکراتیک خلق هاست.

کما اینکه حزب آک با اتخاذ همین سیاست توانست دوره دوم قدرت خود را به نوعی با حزب سعادت گره بزند و از برخی عناصر نزدیک به این حزب پس از مرگ نجم الدین اربکان در ترکیب دولت خود بهره ببرد.

اما رهبران حزب عدالت و توسعه به خوبی بر این نکته واقفند که برای نزدیک شدن به حزب دمکراتیک باید از هم اکنون خود را آماده پذیرش شروطی کنند که به زودی باید آن شرط ها را از زبان صلاح الدین دمیرتاش رهبر جوان این حزب کردی شنید.

حق برخورداری اکراد از عدالت اجتماعی در مقایسه با ترک ها، حق برخورداری اکراد برای استفاده آزادانه از زبان، خط و سایر مسایل قومی، آتش بس و خروج سریع نیروهای ارتش از کردستان ترکیه، درخواست آزادی احتمالی عبدالله اوجالان از زندان، انتصاب مقامات محلی کرد برای تصدی پست های کلیدی در استان، پایان بخشیدن به شرایط امنیتی در منطقه و مواردی از این دست از جمله شروط احتمالی است که انتظار می رود درخواست آتی حزب دمکراتیک خلق ها برای اتحاد با حزب حاکم عدالت و توسعه از دولت آنکارا آنها را درخواست کند که باید به انتظار نشست و از نزدیک تحولات مربوط به ترکیه را برای دیدن نتایج نهایی و تشکیل دولت در این کشور نظاره کرد.


٠٩:٣٣ - 1394/03/26    /    شماره : ٦٣٣١٢    /    تعداد نمایش : ١١١



خروج