صفحه اصلی | آشنایی با امام جمعه | آثار | دیدارها | خطبه ها | فهرست موضوعی | جهان اسلام | جهان | یادداشت | چندرسانه ای | برگزیده ها | پیوندها | ارتباط با ما |

صفحه اصلی > خطبه ها > فهرست موضوعی > مراکز علمی > دانشمندان، استادان و طلاب 



  چاپ        ارسال به دوست

ویژگی‌های پژوهش‌های تربیتی ابن‌خلدون

ویژگی‌های پژوهش‌های تربیتی ابن‌خلدون
قبل از آنکه به گـزارش‌ آراء‌ تـربیتی‌ ابن‌ خلدون‌ دست یازیم، بدین‌ نکته‌ باید توجه داشت‌ که گروهی از اندیشمندان و صـاحب‌نظران مـسلمان در زمینه تعلیم و تربیت و فلسفه‌ آن‌ سخن‌ گفته‌ و آراء نـغزی عـرضه داشـته‌اند و در‌ این‌ میان‌ نام‌ فرزانگانی‌ چون‌ فارابی، بوعـلی‌ سینا، ابن سـحنون مغربی، مسکویه رازی، اخوان الصفا، غزّالی و ابن خلدون، درخشندگی‌ ویژه‌ای دارد.
ابن خـلدون علی رغم آوازه بلندی که‌ در جـامعه‌شناسی و فـلسفهء تاریخ دارد در مـسائل تـربیتی هـم غور فراوانی دارد، سخن‌ها و نکته‌های دلنشینی در «مـقدمه» در ایـن زمینه‌ به چشم می‌خورد.
تحقیقات ابن خلدون در این زمینه از برجستگی‌هایی برخوردار است که‌ در‌ این‌ مقاله کـوتاه بـه پاره‌ای از آنها اشارتی می‌کنیم: نخستین و مهم‌ترین ویـژگی پژوهش‌های تربیتی ابن خـلدون ایـن است که منحصراً به کلی گـویی در مـسائل تربیتی نپرداخته، بلکه در خور مکنت و توانایی‌ خویش به‌ شناگری در ژرفای مسائل تربیتی دست یازیده و گوشه‌ها و زوایـای پنهان و جزئیات فنون‌ تربیت و تدریس را تـحلیل کـرده و روشـنی‌ بخشیده‌ است و از «بـافتن» در ریزه‌کاری‌های‌ تربیتی دوری‌ گزیده، به «یافتن» روش‌ها‌ و اصـول تـربیتی، براساس واقعیت‌ها، نزدیک شده است.
دومین برجستگی کاوش‌های تربیتی وی که برخاسته از همان روحیه واقع‌گرایی وی‌ است، گزارش تطبیقی از شرایط، زمینه‌ها و روش‌های گـوناگون تعلیم و تربیت‌ در نقاط مختلف و سرزمین‌های‌ عصر‌ خـود و آفـتابی کردن فـزونی و کـاستی و قـوت و ضعف‌ نظام‌های تربیتی گوناگون آن عـصر است.
سومین امتیاز وی در این است که علاوه بر جنبه‌های اخلاقی، عمیقاً در تبیین‌ فنون و شیوه‌های تدریس و مرحله‌بندی‌ آموزش و فراگیری عـلوم بـا عنایت به ویژگی‌های‌ متفاوت آنها گام زده است.
در پایان، این خـصیصه را نـیز بـاید مـتذکر بـود که روح جامعه شـناسانه ابـن خلدون‌ در تحقیقات تربیتی وی نیز به چشم‌ می‌خورد.
در واقع ابـن خـلدون، تعلیم و تـربیت، سازمان و برنامه آن، اقتصاد و بودجه آن و همه شئون‌ و تحولات آن را به مـثابه پدیـده‌ای‌ اجـتماعی‌ و از شـئون عـمران دانـسته و این همه را مترابط، متعامل و متبادل با دیگر بخش‌ها و شئون و ابعاد ‌‌جامعه‌ تفسیر کرده است که تا حدودی در بحث‌های حاضر نشان داده خواهد شد.
تذکار این‌ نکته‌ هم‌ ضرورت دارد که بوعلی سـینا نیز در رساله وزین تدابیر المنازل، که کم حجم و پرارج است، با بینش واقع‌گرایانه در صحنه مسائل ریز و جزئیات‌ تربیتی، برازندگی و فرزانگی‌ ویژه‌ای از خود‌ نشان‌ داده است.
منبع: تعلیم و تربیت از دیدگاه ابن‌خلدون، علیرضا اعرافی، نشریه نور علم، شماره 41، مهر و آبان 1370.


١٢:٤١ - 1394/03/24    /    شماره : ٦٣٢٧٩    /    تعداد نمایش : ٣٩٠



خروج