صفحه اصلی | آشنایی با امام جمعه | آثار | دیدارها | خطبه ها | فهرست موضوعی | جهان اسلام | جهان | یادداشت | چندرسانه ای | برگزیده ها | پیوندها | ارتباط با ما |

صفحه اصلی > خطبه ها > فهرست موضوعی > مراکز علمی > دانشمندان، استادان و طلاب 



  چاپ        ارسال به دوست

روش‌های تربیتی مورد نظر ابن‌خلدون

روش‌های تربیتی مورد نظر ابن‌خلدون
در فصل بیست و نهم از باب‌ ششم، ابن‌ خلدون‌ بحث از روش‌های تعلیم بـهتر را تـحت‌ عنوان‌ روش‌ نیکو‌ در‌ آموزش‌ علوم‌ و شیوه آموختن آنـها مـطرح مـی‌کند. وی با توجه به‌ اصول و مبانی کلی خود - که بـدانها اشـاره شد- روش‌هایی را در تعلیم توصیه می‌کند:
الف. دو رشته علمی را در کنار هم نباید‌ آموخت:
از روش‌های لازم الرعایه در تعلیم این است کـه در آن واحـد، دو علم را به هم‌ نیامیزند، زیرا این امـر سـبب می‌شود بـر هـیچ کـدام به درستی احاطه نیابد چون در خاطرش‌ تفرق پدیـد‌ مـی‌آید... . (ص‌ 534)
ب. مسائل بیرون از کتاب درسی نباید به هنگام تدریس طرح گردد، زیرا: ...وقتی که مسائل بـه هـم آمیخته گردد، متعلّم از درک مطالب عاجز شده، افسردگی و خـستگی عارض او می‌گردد... . (ص 534)
ج. میان جلسات تـدریس‌ و آمـوزش نباید فاصله زیاد افتد، بلکه تـوالی و تسلسل‌ نوبت‌های تـدریس باید رعایت گردد:
نباید جلسات درسی یک فن و دوره آموزشی آن با فاصله زمان‌ زیاد‌ میان جـلسات‌ طولانی شـود، زیرا این موجب‌ فراموشی، گسیختگی‌ مطالب و عـدم حـصول مـلکه علمی‌ در آن فن اسـت. (ص 534)
د. آموزش حـضوری و تلقی درس از استاد سودمندتر اسـت. (ص 541)
ه. ابن خـلدون در آموزش زبان دوم‌ نکات‌ جالبی را گوشزد می‌کند‌ که‌ با تحقیقات‌ عصر جدید در روش آموزش زبان و ادبـیات تـشابه تامّی دارد. وی آموزش قواعد دستوری‌ را بدون تـمرین و مـمارست محکوم کـرده، رمز مـوفقیت در ایـن گونه علوم را فراگیری مـتون‌ اصیل زبان، ممارست‌ با‌ آنها، حفظ آنها و در پایان جمله‌سازی بر اساس آن می‌داند و البته فراگرفتن قواعد دستوری بـاید هـمراه این برنامه باشد، و گرنه اکتفا بـه آن در جـهت‌ آشنایی بـا ادبـیات و زبـان چندان‌ سودمند‌ نـیست. (ص 545-567)
وی در مـورد سخت‌گیری و تنبیه بی‌جای متعلّم نیز منع اکید نموده، می‌گوید: سخت‌گیری بر دانش‌آموز زیان‌بخش است‌، بدین جـهت کـه تـجاوز از حد تعلیم‌ مضرت آفرین است، به ویژه در‌ کودکان. (ص‌ 540)
پس از ایـن، آثار سـوء ایـن روش را نـظیر افـت تـحصیلی، کسالت روحی، توسل به‌ دروغ و حیله و نفاق و خلاصه بی‌نتیجه بودن ‌‌آموزش برمی‌شمرد. (ص‌ 540)
و. این محقق نامور، بی‌اعتنایی به ظرفیت و آمادگی مبتدی و نیز بی‌توجهی به‌ سیر تدریجی‌ شکوفایی‌ استعداد‌ متعلم را نکوهش می‌کند و اینها را موجب اختلاط در فـهم می‌انگارد (ص 533) و برای تسهیل آموزش‌ و تمهید ذهنی، بهره بردن از مثال و روش‌های تقریب مطلب به ذهن را توصیه‌ می‌کند. (ص 534)
منبع: تعلیم و تربیت از دیدگاه ابن‌خلدون، علیرضا اعرافی، نشریه نور علم، شماره 41، مهر و آبان 1370.


١٢:٥٣ - 1394/03/24    /    شماره : ٦٣٢٨٨    /    تعداد نمایش : ٤١٦



خروج