صفحه اصلی | آشنایی با امام جمعه | آثار | دیدارها | خطبه ها | فهرست موضوعی | جهان اسلام | جهان | یادداشت | چندرسانه ای | برگزیده ها | پیوندها | ارتباط با ما |



  چاپ        ارسال به دوست

قلمرو روایات ناظر به آداب تعلیم و تعلم

قلمرو روایات ناظر به آداب تعلیم و تعلم
آنچه بـه‌طور مـسلم از روایات ناظر به آداب تعلیم‌ و تعلم استفاده می‌شود، این است که قلمرو و محدوده آن‌ها، اولا و بالذّات، «علوم دینی» است؛ زیرا واژه «علم» در روایات، «ظهور» و‌ بـه‌ عـبارتی «انصراف» در «علم‌ دیـنی» دارد. با این حال این سؤال مطرح نیست، تسری داد؟
به نظر می‌آید در‌ ایـنجا‌ سه‌ راه وجود دارد: راه اول: این که علوم و دانش‌های دیگر در مسیر «معرفت دینی» قرار گیرد‌ و از‌ حیث قداست معرفت دینی یا آمیختگی با انـگیزه و هـدف الهـی، صبغه «معرفت دینی» بیابد‌ و از این طریق مشمول عنوان «علم» در روایات قرار گیرد. این راه مواجهه بـا مـشکل خاصی‌ نیست‌ و قابل قبول است و در واقع هر معرفت بشری که با عناوین ثانویه، «وجوب» یا «رجحان» پیدا‌ کند‌ مـشمول ایـن راه حـل خواهد بود.
راه دوم: تنقیح مناط است؛ به این ترتیب که‌ اگرچه‌ واژه‌ علم و تعلیم و تـعلم، در روایـات مـورد بحث در آداب تعلیم و تعلم، ظاهر‌ در‌ علوم دینی است، اما می‌توان آن‌ها را به علوم دیگری کـه مـباح‌ اسـت- و‌ نه‌ به عنوان اولی راجح است و نه به عنوان ثانوی یا عارضی- نیز تسرّی داد.این راه‌ مـبتنی‌ بر‌ الغای خصوصیت و تنقیح مناط و ادعای عدم تفاوت ملاکی معرفت‌های دینی‌ و بشری اسـت و البـته نـیازمند اطمینان تنقیح مناط به معنای کنار گذاشتن خصوصیت‌های موردی و در‌ نظر‌ گرفتن علل و ملاک‌هایی اسـت کـه احکام به سبب آن‌ها تشریع شده‌ است‌ تا از این طریق و با تحصیل‌ ایـن‌ مـلاک‌ها،‌ مـوارد دیگری که حکم آن‌ها در شریعت‌ بیان‌ نشده است ولی واجد ملاک‌های یاد شده هستند نیز فـهمیده شوند.
راه سوم: این است‌ که‌ از‌ قراین خاصه‌ای که در بـرخی روایـات‌ وظـایف‌ و آداب آمده است، بتوان استفاده کرد که علم در معنای عام‌ به‌ کار رفته است. این راه، قـاعده عـامی‌ نـیست و در آینده‌ باید‌ به صورت دقیق و موردی،‌ مورد‌ بحث و نظر قرار گیرد.
منبع: روش‌های استنباط آداب تعلیم و تربیت، علیرضا اعرافی، نشریه پژوهش‌های تربیت اسلامی، شماره 1، بهار 1379.


١٢:٤٧ - 1394/02/29    /    شماره : ٦٢٤٥٢    /    تعداد نمایش : ٣٨١



خروج