آیت الله سید ابوالفضل طباطبایی اشکذری، در دومین نشست که به همت پژوهشکده بین المللی امام رضا علیه با موضوع «کیفیت مواجهه امت اسلام با دشمن در نهجالبلاغه» برگزار شد اظهار داشت: مواجهه با دشمن از دیرباز یکی از چالشهای اصلی انسان و جامعه بوده و امت اسلام نیز همواره در طول تاریخ با انواع دشمنیهای فردی، گروهی و اجتماعی روبهرو بوده است.
وی افزود: امیرالمؤمنین حضرت علی (علیهالسلام) با دشمنانی مواجه بودهاند که هیچ کسی پیش از ایشان نتوانسته بود مقابله کند. دشمنانی که سابقه درخشانی در عبادت و خدمت داشتند اما به دشمنان جامعه اسلامی تبدیل شده بودند، و گاهی با نفاق و حیلههای پنهان خود تهدیدی جدی برای امنیت و وحدت جامعه به حساب میآمدند.
استاد طباطبایی اشکذری با اشاره به تجربه امیرالمؤمنین حضرت علی (ع) در مقابله با فتنهها گفت: هیچ کس جز ایشان جرات مقابله با فتنه گسترده و دشمنان پنهان را نداشت و همین تجربه، نهجالبلاغه را به منبعی کمنظیر برای امت اسلامی تبدیل کرده است.
مدیر عالی موسسه و مرکز تخصصی حوزوی جبل الصبر تاکید کرد: بر اساس آموزههای نهجالبلاغه، اولین وظیفه امت اسلام شناخت دقیق دشمن است. دشمنان آشکار که دشمنی خود را آشکار میکنند، نسبت به دشمنان پنهان و منافق، کمخطرتر و سبکتر محسوب میشوند.
وی به حدیثی از پیامبر اسلام(ص) یادآور شد: عاقلترین انسان کسی است که هم خدا را بشناسد و هم دشمن خود را، و رفتار خود را بر اساس این شناخت تنظیم کند.
آیت الله طباطبایی اشکذری افزود: آموزههای قرآن و نهجالبلاغه دشمنان جامعه اسلامی را به سه دسته تقسیم کردهاند: دشمنان آشکار، دشمنان پنهان و دشمنانی که نقض پیمان و خیانت میکنند. هر یک از این گروهها نیازمند راهبرد و مواجهه خاصی هستند و شناخت دقیق ویژگیها و شیوههای آنان، شرط لازم برای مقابله موفق است.
وی همچنین بر ضرورت هوشیاری و بیداری همیشگی امت اسلام تأکید کرد و گفت: غفلت حتی برای لحظهای، دشمن را فرصت میدهد تا نقشهکشی و اقدامات خود را انجام دهد. حتی دشمن ضعیف یا آسیبدیده نیز نباید دستکم گرفته شود، زیرا ممکن است برای جبران ضعف خود و آسیبرسانی به جامعه اسلامی تلاشهای جدیدی انجام دهد.
مدیر عالی موسسه و مرکز تخصصی حوزوی جبل الصبر خاطرنشان کرد: پژوهشگران و اهل علم باید آموزههای نهجالبلاغه را با دقت بررسی کرده و راهکارهای عملی مقابله با دشمنان آشکار و پنهان را در جامعه امروز به اجرا درآورند، تا امت اسلامی بتواند با بصیرت و تدبیر، وحدت و امنیت خود را حفظ کند.
وی اظهار داشت: تجربه تاریخی نشان داده حتی دشمنانی که در نگاه اول ضعیف یا شکستخورده به نظر میرسند، در صورت غفلت، میتوانند ضربه بزنند و مجدداً قدرت بگیرند. او با اشاره به ماجرای جنگ احد گفت بعد از شکست دشمن، احساس امنیت نزد برخی سربازان باعث شد دشمن بتواند دوباره فرصت پیدا کند و ضربه بزند. بنابراین کوچک شمردن دشمن در سه مرحله قبل از جنگ، حین جنگ و بعد از جنگ خطرناک است و امت اسلامی باید همواره هوشیار باشد.
وی ادامه داد: هوشیاری و بیداری امت اسلام به معنای ایجاد ناامنی در جامعه نیست، بلکه وظیفه دولت، ارتش و نهادهای امنیتی است تا در برابر دشمنان آماده و مراقب باشند. تجربه ملت ایران در جنگ دوازدهروزه و تهدیدات روزمره اسرائیل و آمریکا نمونهای از ضرورت استمرار این هوشیاری است.
آیت الله طباطبایی اشکذری همچنین بر لزوم عدم فریبخوردن از ظاهر خیرخواهانه دشمن تأکید کرد و افزود: پذیرش خیرخواهی ظاهری دشمن ممکن است انسان را به اشتباه بیندازد، بنابراین در برابر دشمن باید رفتار هوشیارانه و متناسب با شرایط اتخاذ شود.
وی با اشاره به آموزههای امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) گفت: گاهی لازم است با دشمن به میز مذاکره بنشینیم تا میزان عداوت و اهداف او را بسنجیم. شنیدن سخنان دشمن و تحلیل رایش، راهی برای شناسایی مقاصد و خطرات اوست. این اصل در مواجهه با دشمنان امروز، از جمله آمریکا و رژیم صهیونی، اهمیت ویژه دارد.
وی افزود: حتی دشمن ضعیف یا آسیبدیده نباید دستکم گرفته شود، چرا که او ممکن است برای جبران ضعف و ضربهزدن دوباره فرصت پیدا کند. امت اسلام موظف است دشمن را هرگز کوچک نشمارد و به ضعف یا شکست موقت او اعتماد نکند.
استاد طباطبایی اشکذری همچنین به ضرورت تحقیر دشمن متکبر و مقابله شجاعانه با او اشاره کرد و گفت: رفتار درخور با دشمن، اعم از سختگیری در برابر دشمن متکبر یا تواضع و اخلاق در برابر دشمنان مسلمان، از آموزههای نهجالبلاغه است؛ حتی در مذاکره و پیمان، باید با چشم باز و هوشیاری کامل اقدام کرد و هرگز غفلت موجب تسلط دشمن نشود.
وی در پایان بر ضرورت پیادهسازی آموزههای نهجالبلاغه در جامعه امروز تأکید کرد و خطاب به پژوهشگران و اهل علم گفت : باید این آموزهها در زندگی و مدیریت دشمنان عملیاتی شود تا امت اسلام بتواند با تدبیر و بصیرت، امنیت و وحدت خود را حفظ کند.
گفتنی است، مدرسه زمستانه با عنوان « نهجالبلاغه در جهان معاصر: رویکرد های میان رشتهای و گفتوگوی بینالمللی» به مناسبت ۱۳ رجب میلاد حضرت علی(ع) به همت پژوهشکده بین المللی امام رضا(ع) جامعه المصطفی العالمیه نمایندگی خراسان با حضور اساتید برتر حوزه علمیه کشور از ۶ دی ماه به صورت مجازی و آنلاین آغاز شده است وتا ۳۰ دی ماه سال جاری ادامه دارد.
Δ