نشست تخصصی با موضوع «بررسی و تحلیل جایگاه عقل در منظومه معرفت دینی» به همت معاونت پژوهش مجتمع آموزش عالی زبان، ادبیات و فرهنگشناسی و با همکاری گروه زبان و فرهنگشناسی عربی مدرسه عالی زبان و فرهنگ ملل برگزار شد.
در این نشست که با ارائه جناب آقای بالدی و دبیری استاد نافعی همراه بود، مباحث عمیقی درباره نسبت عقل و دین مطرح شد. ارائه اصلی به زبان عربی انجام شد.
آقای بالدی در سخنان خود، علم را به سه حوزه وحیانی، فلسفی و تجربی تقسیم کرد.
وی علم وحیانی یا کلامی را ریشهگرفته از وحی دانست که فهم آن مستقل از متن مقدس نیست و در آن عقل نقش فهمنده و مفسر را ایفا میکند. از سوی دیگر، علم فلسفی یا برهانی را کاملاً مستقل و متکی بر استدلالهای عقلی خواند که به جستجوی حقیقت میپردازد. همچنین علم تجربی را مبتنی بر مشاهده و آزمایش توصیف کرد.
سخنران در ادامه به تبیین تعامل این سه حوزه پرداخت و تأکید کرد که با وجود تمایز روششناختی، این علوم میتوانند در منظومه معرفت دینی همافزایی داشته باشند. به باور وی، عقل در هر سه عرصه، هرچند با درجات متفاوتی از استقلال، حضور دارد و میتواند پلی بین فهم دینی و یافتههای فلسفی و تجربی ایجاد کند.
در بخش دیگری از این نشست، رابطه عقل و وحی مورد بحث قرار گرفت و این پرسش مطرح شد که آیا عقل مستقل فلسفی قادر به تولید معارفی است که مکمل یا مفسر معارف وحیانی باشند؟ وی با اشاره به تاریخ علوم در تمدن اسلامی، نمونههایی از همکاری منطقی بین عقل برهانی و نص دینی را ارائه داد.
دبیر علمی نشست، استاد محمد نافعی، نیز در جمعبندی مباحث بر اهمیت چنین گفتوگوهایی در فضای علمی امروز تأکید کرد و تحلیل جایگاه عقل را عاملی برای تقویت گفتمان عقلی در مطالعات دینی خواند.
این نشست با پرسش و پاسخ حاضران به پایان رسید و مقرر شد مجموعه مباحث مطرح شده در قالب مقالهای علمی منتشر شود.
Δ