۲۲ بهمن، نماد بروز قدرت اراده ملی و تبلور سرمایه اجتماعی ملت ایران است؛ روزی که مردم، پیوند تاریخی خود با انقلاب اسلامی و نظام سیاسی برخاسته از آن را بازآفرینی میکنند. این حضور جمعی، صرفاً یادآور یک رویداد تاریخی نیست، بلکه کنشی سیاسی ـ اجتماعی است که استمرار مشروعیت و پویایی نظام را به نمایش میگذارد.
به تعبیر رهبر معظم انقلاب ، قدرت ملی بیش از آنکه به تجهیزات سختافزاری وابسته باشد، «به ارادهی ملتها و ایستادگی آنها ارتباط پیدا میکند». همین اراده مردمی است که در شرایط فشار اقتصادی، تحریمهای چندلایه و تهدیدات امنیتی، ستون پایداری ملی را شکل میدهد و مانع فرسایش سرمایه اجتماعی میشود.
در سالهای اخیر، جمهوری اسلامی ایران در بستر فشارهای ساختاری و راهبردی غرب، بهویژه آمریکا و متحدانش، با نوعی «جنگ ترکیبی» مواجه بوده است؛ جنگی که همزمان اقتصاد، افکار عمومی، هویت اجتماعی و انسجام ملی را هدف قرار داده است. در چنین شرایطی، “مردمسالاری دفاعی” و “بسیج مردمی” بهمثابه یک راهبرد اجتماعی، نقش ضربهگیر و بازدارنده در برابر پروژههای بیثباتسازی ایفا کردهاند.
از منظر نظری، رابرت پاتنام تأکید میکند که مشارکت فعال شهروندان در نهادهای جمعی، منجر به افزایش اعتماد عمومی، کارآمدی سیاسی و ثبات نظامهای سیاسی میشود. در تجربه جمهوری اسلامی ایران، این الگو در قالب شبکههای مردمی، کنشهای داوطلبانه و ساختار بسیج مردمی متجلی شده است؛ ساختاری که سرمایه اجتماعی را به قدرت نرم سیاسی تبدیل میکند.
پیر بوردیو نیز در نظریه «اشکال سرمایه» تصریح میکند که سرمایه اجتماعی زمانی به قدرت سیاسی بدل میشود که روابط انسانی، به کنش جمعی هدفمند در دفاع از ارزشهای مشترک منجر گردد. راهپیمایی ۲۲ بهمن، مصداق عینی همین فرایند است؛ جایی که مشارکت داوطلبانه مردم، از سطح نماد عبور کرده و به بیانیهای سیاسی در حمایت از استقلال، هویت ملی و نظام اسلامی تبدیل میشود.
رهبرمعظم انقلاب اسلامی تأکید میکنند:« روز ۲۲ بهمن در هر سال روز رونمایی از قدرت و عزت ملّت ایران است؛ ملّتی «با انگیزه، با اراده، ثابتقدم، قدردان، و آگاه از مصالح و مفاسد خود.» (رهبر معظم انقلاب)
این نگاه، بازتفسیر بومی و اسلامی نظریه سرمایه اجتماعی است؛ الگویی که در آن، اتحاد مردم نه محصول اجبار، بلکه نتیجه باور، آگاهی و مسئولیت تاریخی است.
۲۲ بهمن دقیقاً بازتاب همین منطق است؛ حضوری که پیام روشنی به نظام بینالملل مخابره میکند: مردم ایران حتی در شرایط فشار و تحریم، از اصول بنیادین انقلاب اسلامی و رهبری مقتدر دینی و سیاسی خود فاصله نگرفتهاند.
بسیج مردمی صرفاً یک نهاد دفاعی یا سازمانی نیست، بلکه سازهای اجتماعی ـ اعتقادی است که پیوند میان مردم، نظام و رهبری را در شرایط بحرانی حفظ میکند. استمرار این کنش جمعی، ضامن ثبات، مشروعیت و اقتدار ملی جمهوری اسلامی ایران است؛
همانگونه که حضرت امام خمینی (ره) فرمودند: «این ملت با حفظ قدرت ایمان، هیچ قدرتی در مقابل آن نمیتواند بایستد؛ زیرا قدرت مردم، قدرت ایمان است.»(صحیفه امام؛ ج ۹، ص ۱۱۵)
Δ