جایگاه جامعةالمصطفی در هندسه تمدنی و عمق‌بخشی راهبردی جمهوری اسلامی ایران

جامعةالمصطفی العالمیه نه‌تنها یک نهاد آموزشی دینی است، بلکه یک شبکه تمدنی ـ فرهنگی جهانی محسوب می‌شود که مأموریتی فراتر از آموزش علوم اسلامی دارد: تربیت نخبگان دینی، فرهنگی و اجتماعی از کشورهای مختلف برای همکاری فکری و عملی در گسترش گفتمان اسلامی ـ ایرانی در سطح جهان.

۱. دیپلماسی فرهنگی و تمدنی

• تقویت پیوندهای فرهنگی میان ملت‌ها: جامعةالمصطفی با پذیرش طلاب و دانشجو از بیش از ۱۰۰ کشور، بستری واقعی برای ارتباط میان فرهنگ‌ها و تقویت همبستگی امت اسلامی فراهم کرده است.

• تصحیح تصویر ایران: حضور طلاب و دانشجویان خارجی در ایران و بازگشت آنان به کشور خود، تصویر ایران را به عنوان کشوری دانا، معنوی، صلح‌طلب و دارای میراث تمدنی غنی بازنمایی می‌کند.

• ارتقای جایگاه زبان فارسی: زبان فارسی به عنوان زبان دوم آموزش در بسیاری از مراکز تابع المصطفی شناخته شده و به ابزار دانش دینی، فرهنگ ایرانی و ارتباط تمدنی تبدیل شده است.

۲. مرجعیت علمی و نشر علم از مبدأ

• صدور اندیشه اسلامی ـ ایرانی: دانش و فلسفه دینی که در مراکز المصطفی شکل می‌گیرد، مرجع بسیاری از نخبگان دینی در جهان اسلام شده‌است.

• تولید علم در سطوح بین‌المللی: با توجه به تنوع زبانی طلاب، آثار علمی تولیدشده در جامعه‌المصطفی به ده‌ها زبان ترجمه می‌شود، و این باعث می‌شود ایران به کانون نشر دانش دینی در گستره‌ای جهانی تبدیل گردد.

• شبکه‌سازی علمی: فارغ‌التحصیلان المصطفی در قاره‌های مختلف مؤسسات آموزشی و فرهنگی ایجاد کرده‌اند که با ایران ارتباط آکادمیک و فکری دارند؛ همچون شاخه‌های زنده “درخت علم” که از مبدأ قم رشد کرده است.

۳. دیپلماسی زن و خانواده

• تربیت بانوان مبلغ و اندیشمند: جامعةالمصطفی با تأسیس مدارس و مراکز ویژه بانوان در داخل و خارج کشور ، توانسته زنان نخبه‌ای تربیت کند که در جهان اسلام مسئولیت‌های فرهنگی، آموزشی و اجتماعی برعهده دارند.

• ترویج الگوی زن مسلمان ایرانی: آموزش‌های تخصصی درباره خانواده، حقوق زن، و الگوهای تربیتی و اجتماعی برگرفته از منابع اسلامی ـ ایرانی، به الگویی از «زن دیندار، تحصیل‌کرده و فعال در جامعه» تبدیل شده است.

• گسترش دیپلماسی نرم زنانه: فارغ‌التحصیلان زن جامعةالمصطفی با فعالیت در حوزه‌های اجتماعی، رسانه‌ای و آموزشی در کشورهای خود، روایت زن و خانواده از نگاه جمهوری اسلامی را جهانی می‌سازند.

۴. اقتصاد فرهنگ و گردشگری دینی

• ایران به‌عنوان مقصد تحصیل و زیارت علمی: هزاران دانشجوی خارجی هر سال برای تحصیل در المصطفی به شهرهای مذهبی ایران، به‌ویژه قم و مشهد، وارد می‌شوند. این امر اشتغال، تولید خدمات فرهنگی، و فعالیت‌های گردشگری مذهبی و آکادمیک و زبانی را رونق می‌دهد.

• تولید ارزش افزوده فرهنگی: فعالیت‌های مرتبط با آموزش زبان فارسی، نشر بین‌المللی متون و تولید محصولات فرهنگی چندزبانه (فیلم، نرم‌افزار، کتاب دیجیتال) بخشی از اقتصاد دانش‌بنیان فرهنگی کشور را تشکیل می‌دهد.

• تبدیل میراث دینی به سرمایه اقتصادی-معنوی: جامعةالمصطفی با میزبانی از زائران ـ دانش‌پژوهان، نشان داده که می‌توان بین ایمان، آموزش، و توسعه پایدار پیوند برقرار کرد.

۵. بهره‌مندی از تنوع زبانی و فرهنگی (شناسایی صدها زبان)

• ظرفیت بی‌بدیل زبانی: جامعةالمصطفی توانسته است زمینه آموزش دینی را به بیش از ۵۰ زبان زنده دنیا فراهم کند. به این ترتیب، ایران به یکی از معدود کشورهایی تبدیل شده که علوم دینی را در چنین گستره زبانی ارائه می‌کند.

• ترجمه و تولید دوطرفه: این تنوع زبانی سبب شده نه تنها آثار فارسی و عربی به زبان‌های دیگر ترجمه شود، بلکه آثار علمی و فکری جهان اسلام نیز به زبان فارسی برگردانده شود؛ یعنی «گردش علمی دوطرفه».

• همگرایی فرهنگی از مسیر زبان: درک متقابل بین نخبگان غیرایرانی و ایرانی باعث شده زبان و تفکر به پلی برای فهم مشترک امت اسلامی تبدیل شود — این خود یک جلوه از «قدرت نرم تمدن ایرانی» است.

۶. تأثیرپذیری متقابل فرهنگی و ارتقای پویایی داخلی ایران

• دانشجویان خارجی با حضور در ایران، فرهنگ‌های بومی خود را نیز وارد فضای علمی ایران می‌کنند؛ این تنوع موجب بازآفرینی روش‌های تدریس، تأملات نو در مباحث فقهی، کلامی، و فلسفی، و شکل‌گیری نگاه جهانی در حوزه‌های علمیه کشور شده است.

• جامعةالمصطفی از طریق این گفت‌وگوی فرهنگی چندجانبه، به نوعی “دانشگاه جهانی اسلام” بدل شده است که هم صادرکننده و هم گیرنده اندیشه است.